Alternatif Ölçme Değerlendirme Teknikleri

ALTERNATİF ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME

Ölçme ve değerlendirme, eğitim ve öğretimin önemli bir parçasıdır. Eğitimde, programların istenilen başarıyı gösterip göstermediği, öğrencilerden beklenen bilgi, beceri ve tutumların gelişip gelişmediği, ölçme ve değerlendirme yoluyla tespit edilir. Ölçme ve değerlendirme ile eğitim ve öğretim sürecinin sürekli izlenmesi her aşamada ortaya çıkan sorunları tespit ve düzenleme imkânı verir.

İyi bir değerlendirme sistemi:

 

· Öğrencilerin neyi bildiğini, anladığını ve ne yapabildiğini keşfetmeye yardımcı olur.

· Öğrencilerin gelişim düzeylerini gösterir.

· Gelecekteki öğrenme sürecini planlamaya yardımcı olur.

· Belli bir dönemde öğrencilerin ulaşması beklenen standartları değerlendirme imkânı verir.

· Öğrencilerin nasıl daha iyi öğrenebileceği ve daha iyi yapabileceğini betimlemeye yardım eder.

· Değerlendirme sonuçlarının paylaşılması öğretmene, öğrencinin kendisine ve velilere öğrencinin öğrenme süreci hakkında bilgi sağlar.

· Öğretmenlerin ve ilgili kişilerin programın uygulama, izleme ve geliştirme süreciyle ilgili kararlar almasına yardımcı olur.

· Öğretim programlarında kullanılan yöntemler ve yaklaşımların yeterliliğini ölçerken öğretmene yardımcı olur.

· Öğrencilerin anlamakta güçlük çektiği alanları, zayıf yönlerini ve bilgi boşluklarını tespit etmede önemli bir rol oynar.

· Öğretmenin, öğrencilerin öğrenmesini geliştirecek yaklaşımlar ve öğrenme-öğretme süreçlerini tasarlamasına yardım eder.

 

     Bu programlara dayalı ölçme ve değerlendirme, öğrencilerin bildiklerini ortaya koymalarını sağlamaya yönelik olmalıdır. Öğrencilerin neyi bilmediğini değil, ne bildiklerini görmeye yarayan bir araçtır.

 

     Programlarda değerlendirme ile sadece öğrenme ürününü değil, öğrencilerin öğrenme süreçleri de izlenir ve bu süreç değerlendirilerek gerektiğinde kullanılan sınıf etkinlikleri değiştirilir. Değerlendirme, öğrenmenin ayrılmaz bir parçası olarak görür. Derslerde yapılacak ölçme ve değerlendirme çalışmalarıyla, öğrencilerin öğrenme süreçleri izlenir ve bu süreçte kazandıkları bilgi ve beceriler değerlendirilerek gerektiğinde kullanılan öğrenme etkinlikleri değiştirilir. Yapılacak olan değerlendirme çalışmaları dersin amaçları ve kazanımlarına uygun olarak öğretim etkinlikleri ile birlikte yürütülmelidir. Yani öğrenciler eğitim öğretim sürecinde öğrenmeye devam ederken değerlendirme süreci de amaçlar çerçevesinde devam etmelidir.

 

     Program, öğrencinin okul dışındaki gerçek dünyayla uyum içinde olmasını sağlayacak becerilere sahip olmasını da hedeflemektedir Ölçme ve değerlendirme de öğrencinin gerçek yaşamla kendi bilgileri arasında ilişki kurmasını ve karşılaştığı problemlere farklı çözüm yolları üretebilmesini gerektirir.

 

     Programların ölçme ve değerlendirme yaklaşımında, derinliği olmadan çok sayıda kavram ve ilkeyi öğrenme, rutin problemleri çözebilme, ezber bilgi ve yazılı materyallerden bilgiyi aynen aktarmanın önemi azalmıştır. Ölçme ve değerlendirme etkinlikleriyle öğrencilerin üst düzey becerileri değerlendirilmeye çalışılmalıdır. Bu ders sürecinde öğrencilerin; okuduğunu anlama, eleştirme, yorumlama; bilgi toplama, analiz etme ve bir sonuca ulaşma; gözlem yapma, gözlemlerden sonuca ulaşma; günlük hayatta karşılaşılan problemleri çözme; araştırma yapma, kendilerini ve arkadaşlarını değerlendirme gibi becerileri değerlendirilecektir.

 

     Öğretmenler bazen öğrencilerin, sınavlarında veya ödevlerinde sergilediklerinden daha fazlasını bildiklerine inanırlar. Bu sorunu aşmak için öğretmenlerin, öğrencilerin başarısını değerlendirmede birkaç yöntemi birlikte kullanması gerekir. Bu durum her öğrenciye ne bildiğini gösterme konusunda daha fazla şans tanır. Öğretmenin de birkaç aracı birlikte kullanarak öğrencinin ne bildiğini ve ne yapacağını bilmesi bu konuda kendine daha fazla güven duymasını sağlayabilir. Tartışma, açık uçlu sorular, performans ödevleri ve sunular öğrenci hakkında bilgi edinmenin en iyi yollarındandır. Bunlardan hiçbiri tek başına yeterli değildir. Çünkü bazı öğrenciler tartışma, bazıları sözlü sunumda, bazıları da yazarak kendilerini daha iyi ifade ederler.

 

     Öğretmenler öğrencilerini değerlendirirken kısa cevaplı, çoktan seçmeli, doğru-yanlış, eşleştirmeli sorulardan oluşan testlerdir kullanabileceği gibi performansa dayalı değerlendirme yapmak için; açık uçlu sorular, gözlem formları, posterler, öğrenci ürün dosyaları, projeler, performans ödevleri kullanılabilirler. Ayrıca öğretmenler görüşmeler yapıp, öğrencilerin kendilerini ve akranlarını değerlendirmelerine fırsat vererek öğrenme süreçleri hakkında bilgi edinir ve onlara dönüt veririler. Performansa dayalı ya da otantik değerlendirme mi? Geleneksel ölçme ve değerlendirme araçları mı? Amaca göre her ikisi de kullanılır. Amaç öğrencilerin üst düzey becerilerini değerlendirmek, bireyin ne yapabileceğinin gerçek resmini görmek ise performans değerlendirme tercih edilmelidir. Ancak bu becerilerin değerlendirmesi zor, geleneksel yöntemlere göre daha sübjektif ve zaman alıcıdır.

Alternatif Ölçme Değerlendirme Teknikleri Sunusu

Alternatif ölçme değerlendirme yöntemleriyle ilgili sunum için Download linkine tıklayın...

DOWNLOAD

Geleneksel - Alternatif Ölçme ve Değerlendirme - Kitap

geleneksel-alternatif-olcme-ve-degerlendirme-zekeriya-nartgun 
Geleneksel - Alternatif Ölçme ve Değerlendirme
(Öğretmen El Kitabı)
Soner Durmuş, Mehmet Bahar, Zekeriya Nartgün, Bayram Bıçak
Pegem A Yayıncılık / Eğitim Klasikleri Dizisi

Ölçme ve Değerlendirme

ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME
 Ölçme ve değerlendirme iki kavramdır. Bu iki kavram öğretim süreci ile çok yakından ilgilidir. Değerlendirme öğretim sürecinin son evresidir. Öğretim için gerekli olan bir etkinliktir. Ölçme ve değerlendirme arasındaki ilişkiyi bulalım ve önce ölçme tekniklerini inceleyelim. Deniz kenarındasınız ve avucunuza bir miktar kum alıyorsunuz. Avucunuzda bulunan kumu mu yoksa yerdeki kumu mu ölçebilirsiniz? Ya da bir arkadaşınız için “O iyi insandır.” dediniz . Hangi ölçüye dayanarak bu değerlendirmeyi yaptınız. Lord Kelvin’in bir sözü bize ölçmeyi çok güzel anlatıyor. “Sözünü ettiğiniz şeyi ölçebiliyorsanız ve bunu rakamlarla anlatabiliyorsanız, onun hakkında bir şeyler biliyorsunuz demektir.” İzlenemeyen her süreç denetim altına alınamaz. Öyleyse eğitim öğretim süreçleri de denetim altına alınarak iyi ürünler almak esas olmalıdır.
Ölçme ve değerlendirmenin okullarda toplam kaliteyi artırmak için kullanılmasında ilk hedefimiz öğrenmeyi öğretmek olmalıdır.
Okullarda yapılan eğitimle bilimin verilerinden yararlanılarak daha önce kazanılmış olan davranışların olumlu yönde değiştirilmesi gerçekleştirilir. Davranışların ne denli değiştiğini ölçme nedenlerini dört ana başlık altında toplayabiliriz:
1.      Öğrencilerin bir konuyu öğrenmeye ne kadar hazırlıklı oldukları,
2.      Öğretilmesi planlanmış olan davranışların daha öncede öğrenilmiş olup olmadığını saptama (kavram haritası ve öğrenci soruları ) , bir dersin aday hedefleri arasından bu dersin belli bir gruba öğretilişi ile ilgili gerçekleri belirleme,
3.      Her bir öğrenme ünitesi sonunda bu ünitede öğretilmesi planlanmış olan davranışlardan  hangilerinin tam olarak öğrenilmiş, hangilerinin tam olarak öğrenilmemiş olduğunun izlenmesi ve neden öğrenilemediğinin ortaya çıkarılması,
4.      Konunun belli dönemlerinin sonunda , bu dönemlerdeki etkileşimlerin ürünü olarak oluşan, dersin hedefleriyle örtüşen tutarlı öğrenme düzeylerinin belirlenmesi.
Bütün bu davranışların sonucunda bir öğrenciye belli bir öğrenme ünitesinde öğrenmesi beklenen yeni davranışları ne oranda öğrendiğinin, örneğin bunların yüzde kaçının öğrenmiş ya da yüzde kaçının öğrenmemiş olduğunun söylenmesi yetmez. Öğrenciye öğrenilen o konudaki eksiklerinin neler olduğu bildirilmelidir. Ancak, bu eksiklerini tamamlayan öğrenci tam öğrenme düzeyine erişebilir.
Eğitimde ölçme önemlidir. Ölçme ne demektir? Nasıl olmalıdır? Şimdi bunları gözden geçirelim. Öğrenme sürecine katılan tüm öğrenciler, önceden kazanmış oldukları davranışları kullanarak öğrenme ortamıyla etkileşeceklerdir. Bu etkileşim sırasında yeni davranışlar  edineceklerdir. Bu davranışlar istenilen davranışlar değilse öğretimin etkisiz olduğuna karar verilir. Buradan da anlaşılacağı gibi öğrenme ve öğretme sürecinde:” Beklenen davranış değişiklikleri gerçekleşmiş midir?” sorusuna verilecek yanıt çok önemlidir. Bu sorunu yanıtını kolay verileceği sanılır ama o kadar kolay değildir. Bu soruya verilecek yanıt:”Beklenen davranış değişiklikleri neden gerçekleşmemiştir.” “ Bu davranış değişikliklerinin gecikmesine neler etken olmuştur?” “Bu davranış değişikliklerinin daha etkili ve verimli bir şekilde gerçekleştirilebilmesi için neler yapılması gerekir?”  gibi sorulara da yanıt aranıyorsa davranış değişikliklerinin gerçekleşme derecesini saptamak daha karmaşık  ve zor bir iş halini alır.
Bu davranış değişikliklerinin bazı önemli özellikleri vardır. Birincisi değiştirilmek isteneni gözleyebilme olanağı, ikincisi değişikliklerin derecesi, üçüncüsü ve en önemlisi davranışta aranacak kararlılıktır.
 
Varlık veya Olayların Ölçülebilir Nitelikteki Özellikleri
1 2
Doğrudan gözlenebilen Özellikler Doğrudan gözlenemeyen özellikler
Büyüklük,renk, şekil Sıcaklık, basınç, zeka
Duyu organlarının normal gücü ile gözlenebilen özellikler Duyu organlarının normal gücü araçlarla artırılınca gözlenebilen özellikler
Büyüklük, renk Küçük uzunluklar
Doğrudan gözlenebilecek tek başına yeterli olacak bir işareti bulunan özellikler Doğrudan gözlenmekle birlikte tek başına yeterli olmayan işaretçileri bulunan özellikler
Sıcaklık, basınç Zeka, başarı


Eğitimde kazandırılmak istenen yeni davranışların beklenen düzeyde öğrenilmiş olup olmadığına karar verebilmek için bazı koşulların yerine getirilmesi gerekir. Önce, öğrencilere kazandırılması hedef alınan davranışlarla erişilen öğrenme düzeyi ölçülmeli, sonra da bu öğrenme düzeyi ile ulaşılması istenen öğrenme düzeyi karşılaştırılmalıdır.
Ölçme, varlık veya olayların belli bir nitel ya da nicel özelliğe sahip oluş derecelerini belirleme işlemidir. Bir tahta parçasının uzunluğu, bir eşyanın ağırlığı belirlenirken ölçme yapılır. Ölçmede amaç gerçeğin önemli bir anlam kaybı olmadan betimlenmesidir. Ölçmenin bu tanımı öğrenmeler için de geçerlidir. Her ölçme işleminde, ölçülmek istenen özellik ile bu özelliğin ölçülmesine yarayan bir ölçek, ölçme aracı olmalıdır. Kullanılan ölçeğin, kendi yapısına uygun bir başlangıç noktası ve tanımlı bir birimi vardır. Bir ölçekte birimin, ölçülen özelliğin her bölgesinde aynı büyüklüğü göstermesi nasıl bir sonuç doğurur. Okullarda günümüzde kullanılan ölçme teknikleri yukarıda anlatılan gibidir. Son yıllarda tüm dünyada standardize edilmiş, çoktan seçmeli testlerin olumsuz yanı üzerinde pek çok tartışmalar yapılmaktadır. İlk görüş bir konu hakkındaki bilgi ile bu bilgiyi kullanabilmek arasındaki farkı vurgulamaktadır. Eğitim dünyası, artık öğrencilerin öğrenme sonuçlarının sosyal ve kişisel veriler olarak değerlendirilmesini istiyor. Bilginin kavram olarak ezberden tekrarlanması ve becerilerin yapay ortamlarda sergilenmesi yerine bilgi ve becerilerin uygulanmasını istiyorlar.(Moss ve arkadaşları.1991) Bilginin edinilmediği aslında yapılandırıldığını öğrendikçe bilgiyi kişiler arası iletişimle yarattığımızın ve kişisel ve sosyal gereksinmelerimiz doğrultusunda kullandıkça anlamlandırdığımızın daha fazla farkına vardık. (Browwn.1989) Bir konu hakkında bilgi sahibi olmak, onu farklı ortamlarda ve farklı durumlarda kullanmayı garanti etmez. Bu açıdan bakıldığında standardize edilmiş testler , öğrencilerin bilgiyi farklı alanlara uygulamalarını ve öğrendiklerinden yeni bilgiler üretmelerini yetersiz kılar.(Camp.  Calfree ve Hiebert. 1989)
Bu konudaki ikinci karşıt görüş, geleneksel ve standardize edilmiş ölçme araçlarının öğretmenlerin uyguladıkları müfredat programı üzerindeki etkisidir. Okullarda kullanılan ölme araçları öğretmenlerin neyi nasıl öğreteceklerini belirtmektedir. Öğretmenler yapmış oldukları sınavların hedefleri doğrultusunda eğitim yapmak zorunda kaldıklarından eğitimin diğer hedefleri unutulmakta ve öğrenci başarısı hafife alınmaktadır. Böylece geleneksel ölçme teknikleri öğretmenleri öğrencilerinde gelişmesini hedeflediği davranış biçiminden uzağa düşürmektedir. Standardize edilmiş ölçme araçlarıyla bilginin var olup olmadığı ölçülüyor. Her zaman bilginin var olması onun nerede nasıl kullanılması gerektiği ile ilgili bir fikir vermez. Bu durumda müfredat programını testler yönlendirerek eğitim ve öğretim asıl hedefinden sapmış oluyor. Ders etkinlikleri ölçme ve değerlendirme arasında bir ilişki olmalıdır. Test sonuçları bir çok öğretim kurumunda hem öğrenciyi hem de öğretmeni değerlendiren bir araç olmaktadır.
Okullar geleneksel ölçme tekniklerini bırakıp alternatif ölçmeye geçmelidir. Bu yeni ölçme tekniklerinin bazı özellikleri aşağıda gösterilmiştir.
·        Alternatif ölçme teknikleri beceri ve bilginin kullanımı birbiriyle bağlantılı, tamamlanmış ve ortamlara uyum sağlanmış etkinlikleri ölçer.
·        Alternatif ölçme müfredat programının içine yerleşmiştir. Sadece amaca yönelik ölçme yapan yönergeli etkinliklerden ayrıştırılabilir. Başka bir deyişle alternatif ölçme anlamlı öğrenme deneyimleri demektir.
·        Alternatif ölçme esnektir. Farklı sunuş şekillerine ve öğrencilerin tercih ettikleri öğrenme biçimine olanak sağlar.
·        Alternatif ölçme, öğrencilerin kendi öğrenme biçimlerinin ve düşüncelerini analiz etmelerini sağlamak yoluyla kendine dönük düşünmeyi ve kendini irdelemeyi öğretir.
Alternatif ölçme tekniklerini okullarda uygulamak için bir çok zorlukla karşılaşacağız. Çünkü, geleneksel ölçme tekniklerini bırakmak öğretmene, öğrenciye ve veliye de zor gelecektir.  Geleneksel ölçme teknikleri üç varsayım üzerinde kurulmuştur.
1.      Öğrettiğimizi ispatlayabilmek için testlerin gizliliğine gereksinim vardır.
2.      Testler için eğitim yapmayalım.
3.      Ders işlemek ve değerlendirmek birbirinden farklıdır.
Geleneksel ölçme öğrencilere şu mesajları verir.
1.      Değerlendirme onların sorumluluğu değildir.
2.      Onların bilgileri ve özümsedikleri önemli değildir. Esas olan testlerde hedeflenen belirli alanda gösterdikleri performanstır.
3.      İlk yaptıkları yeterlidir.
4.      Başarı gelişmeden bağımsızdır.
Alternatif ölçme öğrencilerin bu üç mesajı anladıklarını varsayar.
a.        Öğrencilerin diğer öğrencilerle birlikte çalışmalarının uygun olduğu,
b.       Yapılan bir işin üzerinde değişiklik yapabileceği,
c.        Testlerin sadece sınıfta verilen bilgilerden anımsanması ve tekrarlanması olmadığıdır.
Alternatif ölçme doğal ortamlarla uyumlu olarak verilmelidir. Alternatif değerlendirme ölçütleri, dosyalama, performans ölçümü ve eğitimin içine yerleştirilmiş hazırlama ve uygulama adına zaman alıcıdır. Her ne kadar öğrenciler ve öğretmenler açısından daha doyurucu olmasına karşın geleneksel tekniklerden daha fazla zaman harcamayı gerektirir. Bu yüzden alternatif ölçme tekniklerine geçmek öğretim kurumlarında zor ve yavaş olacaktır.
Ders işleme teknikleri ile ölçme değerlendirmenin birbirine bağlanması alternatif ölçme değerlerinin bir özü olmaktadır. Öğretmenler sınıf içinde sürekli öğrencileri değerlendirmeye tabi tutarken bu değerlendirme süreci sınıf dışında önemini yitirmektedir. Ayrıca, öğretmenler psikometrik ölçümler yapmak ve bu ölçüm  araçlarını geliştirmek için eğitim almamışlardır. Alternatif ölçme araçlarını kullanmak bu gereksinmeyi de karşılar.
Örneğin; New York’ta  30 ilk öğretim okulu öğretmenleri arasında yapılan bir çalışma sonucunda, herkesin ortak olarak değer verdiği sonuçlar ortaya çıkmıştır. “Değişik problem çözme becerilerini farklı alanlara uygulayabilmek ve işbirliği yaparak çalışmak.” Bu sonuçlar tartışıldıktan ve bu sonuçları farklı sınıf düzeylerinde sağlayacak ders etkinlikleri belirlendikten sonra grup alanlara ve sınıf düzeylerine göre ayrılmıştır. Bu çalışma sonucunda varolan müfredat programına göre ölçme ve değerlendirme araçları hazırlamanın olumlu yönleri ve sakıncaları üzerine şu görüşler ortaya çıkmıştır.  “Öncelikle öğretmenlerin nasıl öğrenciler yetiştirmek istedikleri üzerine detaylı fikirler üretmeleri hiç zor olmamıştır. Esas zorluk bu beklentileri ölçme araçlarını gerçekleştirmek için nasıl bir başlangıç noktası olması gerektiğinde çıkmıştır. Daha sonra bu beklentilerin geliştirilecek olan değerlendirme tablosuna aktarılması gerekmektedir. İkinci bulgu, değerlendirme sürecinde öğrencilerin standartlara farklı yollardan ulaşmalarına olanak sağlayacak bir esnekliğin olmasıdır. Anı zamanda bu standartlar öğrencilere ünitenin başında bildirilmelidir. “
Değerlendirme aracını geliştirme süreci ister müfredat programına göre ister planlama sürecinden önce olsun, araç geliştirilirken o sınıf düzeyinde veya okuldan mezun olurken gelinebilecek en üst performans göz önünde tutulmalıdır. Bu performans öğrencinin ne bileceği ve neler yapabileceği şeklinde ifade edilmelidir. Standartlar belirlenirken, öğrencilerin hangi davranış ve performanslarının hedeflenen öğrenci sonuçlarını doğuracağının belirlenmesi gerekmektedir. Standartların belirlenmesi işlemi, göstergelerin gözlemlenebilir hareketler, olaylar ve performanslara dönüştürülmesini içerir. Standart belirleme süreci, aynı zamanda farklı performans düzeylerinin belirlenmesini sağlar. Bu şekilde yüksek, orta ve düşük performans ayırt edilebilir.
Alternatif ölçme değerleri ve standartları dönüşümlüdür. Sonuçlardan göstergelere, standartlara ve tekrar geriye sonuçlara gidebiliriz. Bu ölçme sisteminde bir sonucun göstergesi olarak birden fazla standart kullanılabilir. Bu tam öğrenme ölçümleri arasındaki en önemli farktır. Eğitimciler  alternatif ölçme araçlarının sunduğu olanakları tanımaya başlandıktan sonra, sadece neyi nasıl ölçtüğümüzü değil, neyi niçin ve nasıl öğrettiğimizi de etkilediğini göreceklerdir.

Ölçme ve Değerlendirme Yöntem ve Teknikleri

Ölçme Değerlendirme Nedir?                                                 

Ø     Ölçme ve değerlendirme, öğretme ve öğrenmenin etkililiğini belirlemek amacı ile yapılan, eğitimle ilgili verilerin toplanmasını ve yorumlanmasını içeren çok adımlı, sistematik bir süreçtir.

Ø     En genel anlamı ile ölçme, bir nesneye ilişkin gözlemlerin sayı ve sembollerle ifade edilmesi, değerlendirmede ölçme sonuçlarını bir ölçüte vurarak, ölçülen nitelik hakkında bir değer yargısına varma süreci olarak tanımlanabilir.

Ölçme ve Değerlendirmenin Amaçları

Ø     Öğrencilerin mevcut bilgi ve becerilerini teşhis etmek (diagnostik amaç) :

Ø     Öğretim programının yapılandırılmasına yardımcı olmak amacı ile öğrencilerin programda belirtilen kazanımlara ulaşması aşamasındaki sürecin takip edilmesi ve denetlenmesi (formatif amaç) :

Ø     Öğretim sonuncunda öğrencinin ulaştığı en son düzeyi belirlemek amacı ile veri sağlama (summatif amaç) :

Geleneksel Ölçme ve Değerlendirme Teknikleri

Ø     Çoktan seçmeli testler

Ø     Doğru yanlış soruları

Ø     Eşleştirme soruları

Ø     Tamamlama (Boşluk doldurma) soruları

Ø     Kısa cevaplı yazılı yoklamalar

Ø     Uzun cevaplı yazılı yoklamalar

Ø     Soru-cevap

Alternatif Ölçme ve Değerlendirme Teknikleri

Ø     Performans değerlendirme

Ø     Ürün seçki dosyası (Portfolyo)

Ø     Kavram haritaları

Ø     Yapılandırılmış grid

Ø     Tanılayıcı dallanmış ağaç

Ø     Kelime ilişkilendirme

Ø     Proje

Ø     Drama

Ø     Görüşme

Ø     Yazılı raporlar

Ø     Gösteri

Ø     Poster

Ø     Grup ve/veya akran değerlendirmesi

Ø     Kendi kendini değerlendirme

Çoktan Seçmeli Testlerin Avantajları

Ø     Hazırlık süresinin uzun olmasına karşın test sonuçlarını puanlamanın çok çabuk yapılabilmesi,

Ø     Geniş bir alanı tarayabildiği için konu bilgisi yoklama içeriğinin geniş olması,

Ø     Cevapların öğrenci tarafından kaydedilmesinin zaman almaması ,

Ø     Yanlılık faktörünü minimuma indirgemesi olarak sıralanabilir.

Çoktan Seçmeli Testlerin Dezavantajları

Ø     Kısmi bilgiyi değerlendirme imkanın olmaması,

Ø     Tahmin yüzdesinin yüksek olması, (4 seçenekli bir soruda bu oran minimum % 25’ dir.)

Ø     Dil ve terminolojinin önemli bir etki yapması,

Ø     Düşünme stilinin etkili olabilmesi,

Ø     Soruda seçeneklerin yerlerinin önemli olabilmesi,

Ø     Cevabın nedenini bilmenin mümkün olmaması olarak sıralanabilir.

Alternatif Ölçme ve Değerlendirme

Ø     Tek bir doğru cevabı olan çoktan seçmeli testlerin de içinde bulunduğu geleneksel değerlendirme dairesinin dışında kalan tüm değerlendirmeleri kapsar.

Ø     Otantik (gerçek hayatla ilişkili) ve öğrenci merkezlidir.

Ø     Ürün kadar sürecin de değerlendirilmesi dikkate alınır.

Ø     Kısmi bilginin değerlendirilmesi sağlanır.

Yapılandırılmış Grid (Örnek etkinlik)

1- Örümcek

2- Balina

3- Kelebek

4- Yengeç

5- Sazan

6- Yılan

7- Kartal

8- Solucan

9- Kurbağa

Soru 1: Yukarıdaki kutucuklardan hangisi omurgalı hayvanlar grubuna        dahil olan canlıları içerir?

                   a) Uygun kutucukları seçiniz. (Cevap: 2, 5, 6, 7, 9)

                   b) Seçtiğiniz hayvanları balık – sürüngen – kurbağa – kuş –          memeli doğrultusunda sıralayınız. (Cevap: 5, 6, 9, 7, 2)

Soru 2: ..........

Soru 3: ..........

Yapılandırılmış Grid Analiz Yöntemi (a)

Ø     Her sorunun cevabı için uygun kutucukların seçilmesi

Ø     Bu formüle göre öğrencilerin puanları –1, 0 ve +1 arasında değişir. Bu puanı on üzerinden değerlendirmek için önce negatifliği ortadan kaldırmak amacı ile 1 ile toplanır ve elde edilen sayı 5 ile çarpılır.

C1 = Seçilen doğru kutucuk sayısı

C2 = Toplam doğru kutucuk sayısı

C3 = Seçilen yanlış kutucuk sayısı

C4 = Toplam yanlış kutucuk sayısı

 ( C1/C2) – C3/C4

Yapılandırılmış Grid Analiz Yöntemi (b)

Değerlendirmede ikinci aşama (mantıksal veya işlevsel sıraya koyma). Sorunun (b) şıkkının cevabı 5, 6, 9, 7 ve 2 idi.

•       5 numara 6’ dan önce mi? Cevap evet ise, art arda mı geliyor?

•       6 numara 9’ dan önce mi? Cevap evet ise, art arda mı geliyor?

•       9 numara 7’ den önce mi? Cevap evet ise, art arda mı geliyor?

•       7 numara 2’ den önce mi? Cevap evet ise, art arda mı geliyor?

Varsayalım ki öğrencinin cevabı 5, 9, 6, 7, 1 şeklinde.

Her evet cevabı 1 puan, her hayır cevabı 0 puan ile değerlendirildiği için, bu öğrenci 8 üzerinden 2 puan almıştır.

Kelime İlişkilendirme

         Bu teknikte belli bir süre içerisinde, (çoğunlukla 30 saniye) bir anahtar kavramın akla getirdiği diğer kavramlar cevap olarak verilir. Hafızadan herhangi bir anahtar kavrama verilen sıralı cevabı bilişsel yapıdaki kavramlar arasında bağlantıları ortaya koyduğu ve anlamsal yakınlık gösterdiği farz edilir. Anlamsal yakınlık etkisine göre anlamsal bellekte iki kavram birbirine mesafe açısından ne kadar yakın ise o kadar sıkı ilişkidedir ve hatırlama esnasında da zihinsel araştırma daha çabuk olacağından her iki kavramla ilgili cevap daha hızlı olacaktır.

Kelime İlişkilendirme: Değerlendirme

Ø     Öğrencilerin her anahtar kelimeye verdikleri cevap kelimelerin sayısı ve niteliği,

Ø     Anahtar kelimelere verilen cevap kelimeleri arasındaki örtüşme ve yakınlık  (İlişki katsayısı),

Ø     Zihin haritası (Tanılama amaçlı).

Portfolyo (Kişisel Gelişim Dosyası)

En genel anlamı ile portfolyo öğrencilerin dönem veya yıl boyunca yaptıkları çalışmaların belli standartlara  göre organize edilmiş bir koleksiyonudur veya öğrencinin bir veya birden fazla konu alanında yaptığı çalışmalarının sistematik, amaçlı ve anlamlı koleksiyonu olarak tanımlanmaktadır

         Üç ana bölümden oluşur :

         Özgeçmiş : Bu kısım öğrencinin ortaya koyduğu çalışmaların hangi aşamalardan geçtiğini yansıtır.

         Ürünler : Bu bölüm portfolyo içinde öğrenci tarafından konulan tüm çalışmaları kapsar.

         Yansıtma : Bu bölümde öğrenci yaptığı çalışmaların bir ölçüde muhakemesini yapmak amacı ile kendisi ile ilgili görüşlerini yansıtır.

Portfolyo Türleri

Sergileme : Bu tip portfolyo öğrencinin kendisini en iyi yansıttığına inandığı, temsili değeri olan çalışmaları kapsar. Henüz tamamlanmamış çalışmaları kapsamaz. Değerlendirme ve not vermek için uygun bir seçenek değildir. Bu tip portfolyolar ürün odaklı portfolyo şeklinde de düşünülebilir.

Çalışma : Öğretmen ve öğrenciye süreci beraber ölçme ve değerlendirme fırsatı sunar. İkisi birlikte öğrenme anlamında büyüme ve gelişmeyi gösteren örnekleri seçer. Bu açıdan sadece biten değil devam eden çalışma örneklerini de kapsayabilir. Esasında bu tip portfolyolar süreç odaklı portfolyo olarak da düşünülebilir.

Değerlendirme : Bu tipte tüm maddeler puanlanır, sıralanır ve değerlendirilir. Öğretmen her öğrencinin kişisel portfolyosunu bir değerlendirme amaçlı olarak saklar.

Proje

Ø     Öğrenci merkezli bir öğrenme yöntemi olan proje, bireysel ve grup etkinlikleri için uygundur. Bilimsel süreç ve bilimsel düşünme becerilerinin, yaratıcılığın, iletişimin, eleştirel düşünmenin, ilgi ve motivasyonun geliştirilmesi açısından son derece önemlidir.

Ø     Bütün araştırma projelerinde bir takım temel ortak noktalar vardır:

ü     Bir konunun seçilerek problemin tanımlanması,

ü     Bu problemi cevaplayabilmek için kullanılan yöntem,

ü     Yöntem sonucunda elde edilen bulgular,

ü     Bulguların yorumlanmasını içeren son bölüm.

Projeyi Oluşturan Öğeler

1- Konunun seçilmesi:

2- Amacın belirlenmesi:

3- Bilgi toplama:

4- Deney yapma:

5- Bulgular ve tartışma:

6- Yazım: Yazılı metinde şu sıra takip edilebilir:

         i)    Proje ile ilgili bir özet (en üstte öğrenci ile ilgili bilgiler (isim,          adres vb) hemen altında amaç, metot, ve sonuç),

         ii)   Proje başlığı,

         iii)  Projenin içindekiler,

         iv)   Projenin amacı,

         v)    Bilgi toplama aşamasında elde edilen veriler,

         vi)   Materyal ve metot,

         vii)  Bulgular ve tartışma,

         viii) Sonuç ve öneriler,

         ix)   Kaynakça .

Performans Değerlendirme

Ø     Öğrencilerin bilgi ve becerilerini sergileyen, bir ürün oluşturmasını gerektiren bir alternatif değerlendirme biçimidir.

Ø     Deney yapma, uzun bir kompozisyon yazısı ve matematik işlemler yapma gibi farklı şekillerde olabilir.

Ø     Bireysel çalışmalarla  olduğu kadar grup çalışmalarıyla da gerçekleştirilebilir.

Ø     Ürün kadar sürecin de değerlendirilmesine odaklanır.

Ø     Gerçek hayatla ilişkili (otantik) etkinliklerin yapılmasına fırsat tanır.

Ø     Performansın değerlendirilmesinde dereceleme ölçekleri kullanılır .

Dereceleme Ölçekleri (Rubrik)

Ø     Performansın değişen boyutlarını dikkate alarak puanlamak amacıyla kullanılan puanlama yönergeleridir.

Ø     Bütüncül (holistik) ve analitik (tahlili) olmak üzere iki biçimi vardır.

Ø     Bütüncül rubrikler öğretmenin genel süreci veya ürünü bir bütün olarak parçalarını dikkate almadan puanlamasını içerir. Örneğin, bütüncül rubriklerde bir öğrencinin cevabındaki genel yeterlilik veya kalite çok iyi, yeterli, kısmen yeterli ve yetersiz olmak üzere  dört genel kategoride değerlendirilebilir. 

Grup Değerlendirmesi

Öğrencilerin oluşturduğu küçük grupların iş birliği içerisinde, ortak öğrenme amaçlarını en üst düzeyde gerçekleştirmek amacı ile çalışma esnasında ortaya koydukları performans ve çalışma sonundaki ürünü değerlendirmek amacı ile yapılan değerlendirmelerdir.

Grup Değerlendirmesi ile İlgili Açık Uçlu Sorular

Ø     Grup çalışmasındaki konunuz hakkında ne düşünüyorsunuz?

Ø     Bugün grubunuzda neler oldu? Bu konuda neler hissediyorsunuz?

Ø     Grup çalışmanızda iyi olan neydi? Daha iyi ne yapılabilirdi?

Ø     Öğrendikleriniz hakkında ne düşünüyorsunuz?